matlabak.ir

تاریخ انتشار: ۱۵ بهمن ۱۳۹۵ - ۱۹:۳۶ - 03 February 2017
پارچه هاي ابريشمي الوان با طرحهاي ساده ، راه راه و چهارخانه كه توسط دستگاه بافت دستي با عرض تقريبي 40-30 سانتيمتر و به طول چله 100 متر و يا بيشتر توليد مي گردد غالباً در مناطق راميان ، مينودشت و تركمن صحرا بافته مي شود كه در طرح و نقش توليدات اين دو منطقه تفاوتهاي محسوسي مشاهده مي گردد و ريشه در فرهنگ ها و سنتها دارد...

همه چیز درمورد هنر ابريشم بافي

 

 

 

 


 

 

تعريف

 

پارچه هاي ابريشمي الوان با طرحهاي ساده ، راه راه و چهارخانه كه توسط دستگاه بافت دستي با عرض تقريبي 40-30 سانتيمتر و به طول چله 100 متر و يا بيشتر توليد مي گردد غالباً در مناطق راميان ، مينودشت و تركمن صحرا بافته مي شود كه در طرح و نقش توليدات اين دو منطقه تفاوتهاي محسوسي مشاهده مي گردد و ريشه در فرهنگ ها و سنتها دارد.

 

 

تاريخچه ‌

 

« بنا به شواهد تاريخي ، كشف كرم ابريشم و پرورش آن براي نخستين بار در چين باستان اتفاق افتاد. اما بهرحال پس از حدود سه هزار سال پنهان كاري ، ديگر جوامع از شيوه پرورش و تهيه ابريشم اطلاع يافتند. پرورش كرم ابريشم بتدريج در جوامع مختلف خصوصاً ژاپن و ايران گسترش يافت و يافته هاي حفاري مارليك و چراغعلي تپه گوياي رشد صنعت ريسندگي و بافندگي مردم روستانشين ايران در دوره ماقبل تاريخ مي باشد. در محدوده فعلي استان گلستان ( كه در گذشته به نام گرگان بوده ) ابريشم بافي و توليد آن داراي سابقه اي ديرينه مي باشد . با توجه به منابع تاريخي ، در دوره حمله مغولان و عهد صفويه ، گرگان يكي از مناطق مهم توليد ابريشم ايران بوده است. لازم بذكر است كه پارچه هاي بافته شده در منطقه گرگان و دشت به سبك پارچه هاي ابريشمي چيني مي باشد.

 

 

مواد اوليه و ابزار

 

مواد اوليه آن شامل الياف ابريشمي ، رنگ ، نخهاي طلايي و نقره اي مي باشد. الياف ابريشمي ، چله و پود آن را تشكيل داده و نخ چله 4 يا 5 لا است و ابريشم جفت بافت بعنوان پود عمل مي كند. نخهاي طلايي و نقره اي براي تزئين در پود استفاده مي شود.

 

يكي از ابزارهاي اصلي بافت ، دار يا دستگاه بافت است كه شامل يك نورد چوبي مي شود و عملكرد آن در دستگاه محكم كردن نخ ابريشم و تابيدن پارچه به دور آن و رديف نمودن نخها جهت بافندگي است. از ديگر بخشهاي دستگاه بافت ، نورد گردان ، پايه ، شانه ، قرقره و پدال مي باشد.

 

ساير ابزارها :‌ ماكو ، ماسوره كوچك و بزرگ ، گورد و چرخ ابريشم ريسي مي باشد.

 

 

مراحل توليد

 

1-  تهيه ابريشم خام

 

قبل از بافت پارچه نخست بايد ابريشم تهيه نمود. بنابراين پس از پرورش كرم ابريشم ، پيله هاي بدست آمده را جهت تهيه ابريشم خام داخل پاتيل آب جوش ريخته و به كمك دو نفر با بهم زدن پيله و پيدا نمودن سر تارها ، امر ابريشم كشي صورت مي پذيرد. پس از پاك كردن ابريشم ، آنرا تاب داده و نخ توليد مي گردد. سپس سفيدگري توسط خاكستر انجام شده و آنگاه رنگرزي الياف صورت مي گيرد.

 

رايجترين رنگهاي مورد استفاده در ابريشم بافي رنگهاي آبي ، قرمز ، سبز و مشكي مي باشد كه در گذشته از رنگهاي طبيعي چون روناس ، پوست گردو ، پوست انار و ... استفاده مي شده كه داراي ثبات بالايي بوده ولي امروزه از رنگهاي شيميايي با دوام كم ،  استفاده مي نمايند.

 

 

2-  بافت

 

جهت چله كشي در بافت پارچه هاي ابريشمي ، از روش چله دواني و بصورت ماسوره استفاده مي شود و هر 80 تار يك چله به حساب مي آيد و براي بافت از 10 چله استفاده مي كنند. تارها بايد از گورد و از بين دندانه هاي شانه عبور نمايند.

 

پس از آماده شدن دار، بافنده بافت را با فشار پدال شروع نموده وموجبات بازشدن تارها از هم، و عبور پود ازآن فضا را فراهم مي سازد. آنگاه شانه را محكم برروي پودها مي كوبد. بهمين ترتيب با تكرار اين مرحله طرح خاصي كه از قبل طراحي شده بافته ميشود.

 

لازم بذكر است در بافته هاي تركمني و راميان اختلافاتي در زمينه طرح و رنگ وجود داشته است. بعنوان مثال در بافته هاي تركمني بيشتر از طرح راه راه عمودي و حاشيه دار استفاده مي نمايند اما در مناطق راميان و مينودشت اغلب از چهارخانه و حاشيه دار بهره مي گيرند.

 

 

مناطق توليد

 

امروزه در نقاط مختلف اين استان بويژه در راميان و مينودشت و بخشي از مناطق تركمن نشين همچون روستاهاي نزديك كلاله ، بافت پارچه و ساير محصولات ابريشمي صورت مي پذيرد. بايندر ، پيش كمر ، قازان قيه ، شارلق ، دالي بوقاج و در ناحيه جرگلان و اكثريت روستاهاي آن از باقلق تا حصارچه رواج دارد.

 

علاوه بر مناطق مذكور در روستاهايي همچون النگ ، شاهكوه ( چهارباغ ) و سركلاته( كردكوي ) اين فعاليت به شكل محدودتري انجام مي شود.

 

 

كاربرد

 

توليدات ابريشمي شامل پارچه هاي لباس تمام ابريشم ، روسري ، شال گردن ، چادرشب ، نوار ابريشمي حاشيه لباس ، دستمال ، حوله ، سفره و ... مي باشد. البته با رواج پارچه هاي مصنوعي ارزان قيمت كاربرد ابريشم بعنوان پوشاك از بين رفته و تنها در مراسم عروسي مورد استفاده قرار مي گيرد. اما در مناطق تركمن نشين بدليل اهميت به حفظ سنتها همچنان مصارفي اين چنيني حفظ گشته و بدين منظور توليد مي گردد. »

 

 

هنرمندان شاخص

 

اغلب زنان و دختران مناطق مذكور به امر بافت مشغولند ، اما در اين بين مي توان از فاطمه رنگرز ، نصيبه منصوري رضي ، قربانگل بايرام زاده ، مريم قلي زاده نام برد.

 

 

 

 

منبع : golestanchto.ir

گزارش تصویری
آخرین ویدیوها
حاشیه ها